കണ്ണൂർ: ഒരു ദേശത്തിന്റെ മണ്ണും പുഴയും മനുഷ്യരും ചരിത്രവും മലയാള സാഹിത്യത്തിന്റെ സജീവമായ അനുഭവലോകമാക്കി മാറ്റിയ എഴുത്തുകാരൻ എം. മുകുന്ദന് ഇന്ന് 84 വയസ്സ്. 1942 സെപ്റ്റംബർ 10ന് ഫ്രഞ്ച് അധീനതയിലായിരുന്ന മയ്യഴിയിൽ ജനിച്ച മുകുന്ദൻ, ജന്മനാടിന്റെ ഓർമകളെ മാത്രം എഴുതിയ ആളല്ല; അതിനെ മലയാളിയുടെ സാംസ്കാരിക ഭാവനയുടെ ഭാഗമാക്കി മാറ്റിയ എഴുത്തുകാരനാണ്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ ‘മയ്യഴിയുടെ കഥാകാരൻ’ എന്ന വിശേഷണം എം. മുകുന്ദന്റെ സാഹിത്യജീവിതവുമായി ഏറ്റവും സ്വാഭാവികമായി ചേർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഫ്രഞ്ച് അധിനിവേശത്തിന്റെ ശേഷിപ്പുകൾ, വിമോചനസമരത്തിന്റെ ചരിത്രം, മനുഷ്യരുടെ സ്നേഹവും സംഘർഷങ്ങളും രാഷ്ട്രീയവും സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങളും—മുകുന്ദന്റെ എഴുത്തിൽ മയ്യഴി ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ഇടം മാത്രമായി നിൽക്കുന്നില്ല. അതൊരു ജീവിക്കുന്ന അനുഭവലോകമാണ്.
എന്നാൽ മുകുന്ദന്റെ സാഹിത്യപ്രപഞ്ചം മയ്യഴിയിൽ ഒതുങ്ങിയതുമല്ല. ഡൽഹിയുടെ നഗരജീവിതം, പ്രവാസം, മനുഷ്യന്റെ ഏകാന്തത, രാഷ്ട്രീയവും അസ്തിത്വപ്രശ്നങ്ങളും സാമൂഹിക സംഘർഷങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളിലൂടെ മലയാള സാഹിത്യത്തിന് പുതിയ അനുഭവപരിസരങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുത്തു.
‘മയ്യഴിപ്പുഴയുടെ തീരങ്ങളിൽ’ മുതൽ
എം. മുകുന്ദന്റെ സാഹിത്യജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ അടയാളങ്ങളിലൊന്നാണ് 1974ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘മയ്യഴിപ്പുഴയുടെ തീരങ്ങളിൽ’. ഫ്രഞ്ച് അധിനിവേശത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടവും മയ്യഴിയുടെ വിമോചനസമരവും മനുഷ്യരുടെ വ്യക്തിജീവിതവുമായി ചേർത്തുവായിച്ച ഈ നോവൽ മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ ക്ലാസിക് കൃതികളിലൊന്നായി മാറി.
ദാസൻ, കുഞ്ഞനന്തൻ മാസ്റ്റർ, ചന്ദ്രിക, കുറമ്പിയമ്മ തുടങ്ങിയ കഥാപാത്രങ്ങൾ പുസ്തകത്തിന്റെ താളുകളിൽ ഒതുങ്ങാതെ മലയാളി വായനക്കാരുടെ ഓർമയുടെ ഭാഗമായി. ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ ഭാഷയും സംസ്കാരവും രാഷ്ട്രീയവും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളും ഇത്രയും ദൃശ്യാത്മകമായി ഒരു നോവലിലേക്ക് പകർത്തിയതിലാണ് കൃതിയുടെ വലിയ ശക്തി.
2024ൽ നോവൽ പ്രസിദ്ധീകരണത്തിന്റെ അരനൂറ്റാണ്ട് പിന്നിട്ടപ്പോൾ അതിന്റെ സാഹിത്യപ്രാധാന്യം വീണ്ടും ചർച്ചയായി. കാലം മാറിയിട്ടും കഥാപാത്രങ്ങളും അവരുടെ ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളും വായനക്കാരിൽ സജീവമായി തുടരുന്നു എന്നതാണ് ആ കൃതിയുടെ ദീർഘായുസ്സിന്റെ തെളിവ്.
മയ്യഴിയിൽ നിന്ന് ഡൽഹിയിലേക്ക്
മുകുന്ദന്റെ ജീവിതത്തിലും എഴുത്തിലും ഡൽഹിക്ക് നിർണായക സ്ഥാനമുണ്ട്. ഫ്രഞ്ച് എംബസിയിലെ ഔദ്യോഗിക ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായി വർഷങ്ങളോളം ഡൽഹിയിൽ കഴിഞ്ഞ അദ്ദേഹം, ആ മഹാനഗരത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും സാമൂഹികവുമായ ജീവിതത്തെയും തന്റെ രചനകളിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
ജന്മനാട്ടിൽ നിന്ന് അകലെയായിരുന്നപ്പോഴും മയ്യഴി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ ഒരു നിരന്തര സാന്നിധ്യമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഡൽഹി അദ്ദേഹത്തിന് മറ്റൊരു മനുഷ്യലോകം തുറന്നുകൊടുത്തു. നഗരത്തിന്റെ തിരക്കിനിടയിലെ ഏകാന്തത, അധികാരവും രാഷ്ട്രീയവും, മനുഷ്യബന്ധങ്ങളിലെ അകലം, പ്രവാസജീവിതത്തിന്റെ അനുഭവങ്ങൾ ഇവയെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാഹിത്യത്തെ കൂടുതൽ വിശാലമാക്കി.
‘ഡൽഹി’, ‘ഡൽഹി ഗാഥകൾ’, ‘ആവിലായിലെ സൂര്യോദയം’, ‘ഹരിദ്വാറിൽ മണികൾ മുഴങ്ങുന്നു’, ‘ഈ ലോകം അതിലൊരു മനുഷ്യൻ’, ‘പ്രവാസം’, ‘കേശവന്റെ വിലാപങ്ങൾ’, ‘ദൈവത്തിന്റെ വികൃതികൾ’, ‘സീത’, ‘ആദിത്യനും രാധയും മറ്റുചിലരും’, ‘നിങ്ങൾ’ തുടങ്ങി നിരവധി കൃതികളിലൂടെ മുകുന്ദൻ മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ തന്റേതായ ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു.
മനുഷ്യനും ചരിത്രവും തമ്മിലുള്ള കഥകൾ
മയ്യഴിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെയും സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങളുടെയും കഥ പറയുന്ന ശ്രദ്ധേയ കൃതിയാണ് ‘ദൈവത്തിന്റെ വികൃതികൾ’. മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ വൈരുധ്യങ്ങളും കാലത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങളും അതിൽ ശക്തമായി പ്രതിഫലിക്കുന്നു. ഈ കൃതിക്കാണ് കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചത്.
‘കേശവന്റെ വിലാപങ്ങൾ’ രാഷ്ട്രീയവും വ്യക്തിജീവിതവും ചരിത്രവും തമ്മിലുള്ള സങ്കീർണ ബന്ധത്തെ വേറിട്ട രീതിയിൽ സമീപിച്ച മറ്റൊരു പ്രധാന രചനയാണ്.
മുകുന്ദന്റെ എഴുത്തിന്റെ പ്രത്യേകത ചരിത്രസംഭവങ്ങളെ മാത്രം ആഖ്യാനം ചെയ്യുന്നതിലല്ല. സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ പ്രതീക്ഷകളും പരാജയങ്ങളും ഭയങ്ങളും ആഗ്രഹങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥകളുടെ ഭാഗമായി മാറി. സമൂഹത്തിന്റെ വലിയ മാറ്റങ്ങൾക്കിടയിൽ വ്യക്തി എങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നു എന്ന ചോദ്യമാണ് പലപ്പോഴും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളുടെ അടിത്തറ.
ആധുനിക മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ പ്രധാന ശബ്ദം
മലയാളത്തിലെ ആധുനികതയുടെ മുന്നണിയിലെ എഴുത്തുകാരിലൊരാളായാണ് എം. മുകുന്ദനെ വിലയിരുത്തുന്നത്. ഒ.വി. വിജയൻ, പുനത്തിൽ കുഞ്ഞബ്ദുള്ള, കാക്കനാടൻ തുടങ്ങി പ്രമുഖരായവർക്കൊപ്പം മലയാള കഥാലോകത്തിന്റെ ഭാഷയിലും ആഖ്യാനരീതിയിലും വന്ന മാറ്റങ്ങൾക്ക് മുകുന്ദനും പ്രധാന സംഭാവന നൽകി.
പരമ്പരാഗതമായ കഥപറച്ചിലിന്റെ വഴികളിൽ നിന്ന് മാറി വ്യക്തിയുടെ ആന്തരിക സംഘർഷങ്ങളിലേക്കും സമൂഹത്തിന്റെ മനഃശാസ്ത്രത്തിലേക്കും അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്ത് സഞ്ചരിച്ചു. യാഥാർഥ്യവും ഓർമയും ചരിത്രവും മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലെ അസ്വസ്ഥതകളും ഒരുമിച്ച് ചേർന്നതാണ് മുകുന്ദന്റെ രചനാലോകം.
1961ൽ ആദ്യ ചെറുകഥ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതോടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാഹിത്യയാത്ര ആരംഭിക്കുന്നത്. പിന്നീട് നോവൽ, ചെറുകഥ തുടങ്ങി വിവിധ സാഹിത്യരൂപങ്ങളിലൂടെ മുകുന്ദൻ മലയാളത്തിന്റെ വായനാലോകത്ത് ഉറച്ച സ്ഥാനം നേടി.
അംഗീകാരങ്ങളുടെ നീണ്ട യാത്ര
എം. മുകുന്ദന്റെ സാഹിത്യ സംഭാവനകൾക്ക് നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം, കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം, വയലാർ പുരസ്കാരം, എം.പി. പോൾ പുരസ്കാരം, മുട്ടത്തുവർക്കി പുരസ്കാരം തുടങ്ങിയവ അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി.
1998ൽ ഫ്രഞ്ച് സർക്കാർ കലാ-സാഹിത്യ രംഗത്തെ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് ‘ഷെവലിയർ ദെ ആർട്സ് എറ്റ് ദെ ലെത്ര്’ ബഹുമതി നൽകി.
മലയാള സാഹിത്യത്തിനുള്ള സമഗ്ര സംഭാവന പരിഗണിച്ച് 2018ൽ അദ്ദേഹത്തിന് എഴുത്തച്ഛൻ പുരസ്കാരവും ലഭിച്ചു. അരനൂറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട സാഹിത്യജീവിതത്തിലൂടെ മലയാള ഭാഷയ്ക്കും അനുഭവലോകത്തിനും പുതിയ വഴികൾ തുറന്ന എഴുത്തുകാരനുള്ള അംഗീകാരമായിരുന്നു അത്.
മയ്യഴി കഥയായി പരിണമിക്കുമ്പോൾ
എം. മുകുന്ദന്റെ രചനകളിൽ മയ്യഴി പലപ്പോഴും ഒരു കഥാപാത്രത്തെപ്പോലെ സജീവമാണ്. പുഴയും കടലും തെരുവുകളും വീടുകളും ഫ്രഞ്ച് അധിനിവേശത്തിന്റെ ഓർമകളും വിമോചനസമരത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും മനുഷ്യരുടെ സ്വകാര്യജീവിതവും ചേർന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മയ്യഴി രൂപപ്പെടുന്നത്.
അതുകൊണ്ട് മയ്യഴിയെക്കുറിച്ച് എഴുതിയ എഴുത്തുകാരൻ എന്നതിനപ്പുറം, ഒരു ദേശത്തിന്റെ ചരിത്രത്തെയും ഓർമകളെയും സാഹിത്യഭാഷയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്ത എഴുത്തുകാരൻ എന്ന നിലയിലാണ് മുകുന്ദന്റെ സ്ഥാനം.
മയ്യഴിയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ എഴുത്തുകാരന്റെ പുതിയ പരീക്ഷണം
ദീർഘകാലത്തെ ഡൽഹി ജീവിതത്തിന് ശേഷം മാഹിയിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയ മുകുന്ദന്റെ എഴുത്തുയാത്രയ്ക്ക് പുതിയൊരു ദിശ നൽകിയ കൃതിയാണ് ‘എയ്ഞ്ചൽ മേരിയിലേക്ക് നൂറ് ദിവസം’.
2025ൽ ഡി.സി. ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച 364 പേജുള്ള ഈ നോവൽ മുകുന്ദന്റെ ആദ്യത്തെ മുഴുനീള പ്രണയനോവൽ എന്ന വിശേഷണത്തോടെയാണ് ശ്രദ്ധ നേടിയത്.
എയ്ഞ്ചൽ മേരി സ്വിഫ്റ്റ് എന്ന പെൺകുട്ടിയെ സ്വന്തമാക്കാൻ ഒരു യുവാവ് കടന്നുപോകുന്ന നൂറ് ദിവസങ്ങളാണ് നോവലിന്റെ പ്രമേയം. എന്നാൽ അത് ഒരു സാധാരണ പ്രണയകഥയല്ല. പ്രണയത്തെ ജീവിതത്തിന്റെ തന്നെ ഉപാധിയായി കാണുന്ന ഒരാളുടെ ആഗ്രഹങ്ങളും ഭയങ്ങളും പ്രതീക്ഷകളും പരാജയങ്ങളും ഭ്രമങ്ങളും കഥയുടെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് വരുന്നു.
പ്രണയത്തിന്റെ തീവ്രത മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വ്യത്യസ്ത അവസ്ഥകളെ പിന്തുടരുന്ന ഈ നോവൽ, മുകുന്ദന്റെ മുൻകാല രചനകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായൊരു പരീക്ഷണമായാണ് ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടത്.
മുകുന്ദന്റെ സാഹിത്യജീവിതത്തിൽ പ്രണയം മുമ്പും പല രൂപങ്ങളിൽ വന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഒരു മുഴുനീള പ്രണയകഥയെ കേന്ദ്രമാക്കി എഴുതിയ കൃതി എന്ന നിലയിൽ ‘എയ്ഞ്ചൽ മേരിയിലേക്ക് നൂറ് ദിവസം’ പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്. 83ാം വയസ്സിൽ പുതിയൊരു പ്രമേയവും ആഖ്യാനപരിസരവും പരീക്ഷിക്കാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറാകുന്നു എന്നതും ഈ കൃതിയെ ശ്രദ്ധേയമാക്കുന്നു.
കൃതിയെക്കുറിച്ച് വായനക്കാർക്കിടയിൽ വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങൾ ഉയർന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, തന്റെ ദീർഘമായ എഴുത്തുജീവിതത്തിന്റെ ഈ ഘട്ടത്തിലും പുതിയൊരു വഴിയിലേക്ക് തിരിയാനുള്ള എഴുത്തുകാരന്റെ സന്നദ്ധതയാണ് നോവലിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷത.
ഇന്നും തുടരുന്ന എഴുത്തുയാത്ര
‘മയ്യഴിപ്പുഴയുടെ തീരങ്ങളിൽ’ എഴുതിയ യുവ എഴുത്തുകാരനിൽ നിന്ന് ‘എയ്ഞ്ചൽ മേരിയിലേക്ക് നൂറ് ദിവസം’ എഴുതിയ 84കാരനായ എഴുത്തുകാരനിലേക്കുള്ള യാത്ര, മുകുന്ദന്റെ സാഹിത്യജീവിതത്തിലെ നിരന്തരമായ മാറ്റങ്ങളുടെയും അന്വേഷണങ്ങളുടെയും കഥയാണ്.
ഒരു കാലത്ത് മയ്യഴിയുടെ ചരിത്രവും വിമോചനസമരവും മനുഷ്യരുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തിന്റെ കേന്ദ്രം. പിന്നീട് ഡൽഹിയും നഗരജീവിതവും പ്രവാസവും രാഷ്ട്രീയവും മനുഷ്യന്റെ ഏകാന്തതയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥകളിലേക്ക് കടന്നുവന്നു. ഇപ്പോൾ സമകാലിക മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെയും പ്രണയത്തിന്റെ മറ്റൊരു മുഖത്തെയും അദ്ദേഹം തന്റെ എഴുത്തിലൂടെ പരിശോധിക്കുന്നു
മയ്യഴിയുടെ മണ്ണിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച ആ യാത്ര മലയാള സാഹിത്യത്തിന്റെ വിശാലമായ അനുഭവലോകങ്ങളിലൂടെ ഇന്നും സഞ്ചരിക്കുകയാണ്. ഒരു ദേശത്തിന്റെ ഓർമയെ കഥയാക്കിയ എഴുത്തുകാരൻ, പിന്നീട് കാലത്തിന്റെയും മനുഷ്യന്റെയും മാറുന്ന മുഖങ്ങളെ രേഖപ്പെടുത്തി.
മയ്യഴി കാലത്തിനൊപ്പം മാറിയിരിക്കാം. അതിന്റെ തെരുവുകളും മനുഷ്യരും ജീവിതവും മാറിയിരിക്കാം. എന്നാൽ മുകുന്ദന്റെ അക്ഷരങ്ങളിൽ ജീവിക്കുന്ന മയ്യഴിക്ക് ഇന്നും ഒരു പ്രത്യേക കാലാതീതതയുണ്ട്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ എം. മുകുന്ദൻ മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ ഒരു എഴുത്തുകാരന്റെ പേര് മാത്രമല്ല; ഒരു ദേശത്തിന്റെ ഓർമയും ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ ചരിത്രവും മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ സങ്കീർണതകളുമാണ്.
മയ്യഴിയുടെ പുഴ ഒഴുകുന്നതുപോലെ, ആ കഥാകാരന്റെ അക്ഷരങ്ങളും മലയാളിയുടെ വായനാമനസ്സിലൂടെ ഒഴുകിക്കൊണ്ടേയിരിക്കും.