ന്യൂഡൽഹി: പാകിസ്താനുമായുള്ള സിന്ധു നദീജല കരാറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആർബിട്രേഷൻ കോടതിയുടെ പുതിയ ഉത്തരവ് തള്ളി ഇന്ത്യ. ലോകബാങ്കിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടതായി പറയുന്ന കോടതി നിയമവിരുദ്ധമായി രൂപീകരിച്ചതാണെന്നും, ഇന്ത്യയുടെ പരമാധികാര തീരുമാനങ്ങളിൽ ഇടപെടാൻ അതിന് യാതൊരു അധികാരപരിധിയുമില്ലെന്നും വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം വ്യക്തമാക്കി.
1960ലെ സിന്ധു നദീജല കരാർ (Indus Waters Treaty) ഇന്ത്യ കഴിഞ്ഞ വർഷം ഏപ്രിലിൽ ‘അബെയൻസ്’ എന്ന നിലയിൽ നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. പഹൽഗാം ഭീകരാക്രമണത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലായിരുന്നു ഇന്ത്യയുടെ നടപടി. 26 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ട ആക്രമണത്തിൽ പാകിസ്താനുമായി ബന്ധമുള്ളവരെ ഇന്ത്യ കുറ്റപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും പാകിസ്താൻ പങ്കാളിത്തം നിഷേധിച്ചിരുന്നു. ഇതിന് പിന്നാലെയാണ് ജലകരാർ സംബന്ധിച്ച ഇന്ത്യയുടെ നിലപാട് ശക്തമായത്.
ഇന്ത്യയുടെ നിലപാട്: കോടതി തന്നെ നിയമവിരുദ്ധം
തിങ്കളാഴ്ച പുറത്തുവന്ന പ്രസ്താവനയിലാണ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം ആർബിട്രേഷൻ കോടതിയുടെ തീരുമാനത്തെ ശക്തമായി തള്ളിയത്.
കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകൾക്ക് വിരുദ്ധമായാണ് ഈ കോടതി രൂപീകരിച്ചതെന്നും, അതിനാൽ അതിന്റെ തീരുമാനങ്ങൾക്ക് ഇന്ത്യയിൽ നിയമപരമായ ബാധ്യതയില്ലെന്നുമാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ നിലപാട്. ഈ കോടതിയുടെ നിയമപരമായ അസ്തിത്വം ഇന്ത്യ ഒരിക്കലും അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ലെന്നും, മുമ്പ് പുറപ്പെടുവിച്ച തീരുമാനങ്ങളെയും ഇന്ത്യ അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ലെന്നും വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം വ്യക്തമാക്കി.
കോടതിക്ക് “ഇന്ത്യയുടെ പരമാധികാര തീരുമാനങ്ങളിൽ യാതൊരു അധികാരപരിധിയുമില്ല” എന്നാണ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നിലപാട്. ഇപ്പോഴത്തെയോ ഭാവിയിലെയോ കോടതിയുടെ പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ ഇന്ത്യ നടപ്പാക്കുന്ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നടപടികളെ ബാധിക്കില്ലെന്നും മന്ത്രാലയം വ്യക്തമാക്കി.
കരാർ ഇപ്പോഴും പ്രാബല്യത്തിൽ തന്നെയെന്ന് കോടതി
ഇന്ത്യയുടെ നിലപാടിന് നേർവിപരീതമായാണ് ഹേഗിലെ Permanent Court of Arbitration നിലപാടെടുത്തത്.
സിന്ധു നദീജല കരാർ പൂർണമായി പ്രാബല്യത്തിലുണ്ടെന്നും, കരാർ അവസാനിപ്പിക്കാനോ സസ്പെൻഡ് ചെയ്യാനോ ഇന്ത്യ മുന്നോട്ടുവച്ച കാരണങ്ങൾ മതിയായതല്ലെന്നുമാണ് കോടതിയുടെ നിരീക്ഷണം. കരാറിലെ ബാധ്യതകൾ ഇന്ത്യ പാലിക്കണമെന്നും കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു.
പ്രത്യേകിച്ച് പടിഞ്ഞാറൻ നദികളിൽ ഇന്ത്യ നടത്തുന്ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളുടെ രൂപകൽപ്പനയും പ്രവർത്തനവും കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകൾക്ക് അനുസൃതമായിരിക്കണമെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.
റാറ്റിൽ പദ്ധതിക്കും നിയന്ത്രണം
ജമ്മു കശ്മീരിലെ റാറ്റിൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും കോടതിയുടെ ഉത്തരവ് നിർണായകമാണ്.
പദ്ധതിയിലെ ഡാം വാൾ, പവർ ഇൻടേക്ക് ഘടന എന്നിവയുടെ നിർമാണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചില നടപടികൾ താൽക്കാലികമായി നിയന്ത്രിക്കണമെന്ന് കോടതി നിർദേശിച്ചു. ലോകബാങ്ക് നിയമിക്കുന്ന ഒരു ന്യൂട്രൽ എക്സ്പർട്ട് പദ്ധതിയുടെ നിർമാണം സിന്ധു നദീജല കരാറിന് അനുസൃതമാണോയെന്ന് പരിശോധിക്കും. ഈ വിദഗ്ധൻ 2027 ജൂലൈയോടെ തീരുമാനം നൽകുമെന്നാണ് നിലവിലെ റിപ്പോർട്ടുകൾ. അതിന് പിന്നാലെ നിശ്ചിത കാലയളവിനുശേഷം മാത്രമേ നിർമാണത്തിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങൾ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയൂ എന്ന നിലപാടാണ് കോടതി സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.
60 വർഷം നിലനിന്ന കരാർ; വീണ്ടും രൂക്ഷമായ തർക്കം
ഇന്ത്യയും പാകിസ്താനും തമ്മിലുള്ള ജലവിഹിതം നിയന്ത്രിക്കുന്ന സിന്ധു നദീജല കരാർ 1960ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ മൂന്ന് യുദ്ധങ്ങളും നിരവധി സംഘർഷങ്ങളും ഉണ്ടായിട്ടും കരാർ ദീർഘകാലം തുടർന്നിരുന്നു. പാകിസ്താനിലെ കാർഷിക മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം സിന്ധു നദീതടത്തിലെ ജലത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നതിനാൽ കരാറിന്റെ ഭാവി പാകിസ്താന് നിർണായകമാണ്.
എന്നാൽ പഹൽഗാം ഭീകരാക്രമണത്തിന് പിന്നാലെ ഇന്ത്യ കരാർ ‘അബെയൻസ്’ നിലയിലാക്കിയതോടെ ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ജലതർക്കം പുതിയ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടന്നു.
വിധി അംഗീകരിക്കില്ലെന്ന് ഇന്ത്യ
കോടതിയുടെ ഉത്തരവ് വന്നതിന് പിന്നാലെ തന്നെ ഇന്ത്യയുടെ പ്രതികരണം വ്യക്തമായിരുന്നു. ആർബിട്രേഷൻ കോടതിയുടെ രൂപീകരണത്തെ തന്നെ ഇന്ത്യ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിനാൽ, അതിന്റെ വിധി അംഗീകരിക്കേണ്ട ബാധ്യതയില്ലെന്നാണ് ന്യൂഡൽഹിയുടെ നിലപാട്.
അതേസമയം, കോടതി കരാർ ഇപ്പോഴും പ്രാബല്യത്തിലാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയതോടെ ഇന്ത്യയുടെ ‘അബെയൻസ്’ നിലപാടും അന്താരാഷ്ട്ര ആർബിട്രേഷൻ സംവിധാനത്തിന്റെ നിലപാടും തമ്മിലുള്ള നിയമ-നയ തർക്കം കൂടുതൽ രൂക്ഷമാകുകയാണ്.
ഇതോടെ സിന്ധു നദീജല കരാർ ഇന്ത്യ–പാകിസ്താൻ ബന്ധത്തിലെ ഒരു ജലവിഭവ പ്രശ്നം മാത്രമല്ല, ഇരു രാജ്യങ്ങളുടെയും പരമാധികാരം, അന്താരാഷ്ട്ര ആർബിട്രേഷൻ, ജലസുരക്ഷ എന്നിവ തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടുന്ന പ്രധാന നയതന്ത്ര വിഷയമായി മാറുകയാണ്.