കൊച്ചി: ക്രിമിനൽ കേസുകളുടെ അന്വേഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഒരാളെ ഔദ്യോഗികമായി അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്താതെയും കസ്റ്റഡിയിൽ വച്ച് ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത് എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും നിയമവിരുദ്ധമല്ലെന്ന് കേരള ഹൈക്കോടതി. എന്നാൽ, കസ്റ്റഡിയുടെയും അറസ്റ്റിന്റെയും സമയവും നടപടിക്രമങ്ങളും കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തണമെന്നും നിയമപരമായ അവകാശങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കണമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
ജസ്റ്റിസ് കൗസർ എടപ്പഗത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സിംഗിൾ ബെഞ്ചാണ് നിർണായകമായ നിരീക്ഷണം നടത്തിയത്. ജാമ്യാപേക്ഷകൾ പരിഗണിക്കുന്നതിനിടെയാണ് അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലെങ്കിലും അന്വേഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഒരാൾ കസ്റ്റഡിയിലായിരുന്നോ എന്നത് ഓരോ കേസിലെയും വസ്തുതകളും സാഹചര്യങ്ങളും പരിശോധിച്ചാണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടതെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കിയത്.
പ്രത്യേക നിയമങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത വ്യവസ്ഥകൾ
എൻഡിപിഎസ് നിയമം, കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ നിരോധന നിയമം (PMLA), കസ്റ്റംസ് നിയമം തുടങ്ങിയ പ്രത്യേക നിയമങ്ങളിൽ അറസ്റ്റിന് മുമ്പുള്ള ചോദ്യം ചെയ്യലിനും കസ്റ്റഡിക്കും പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥകളുണ്ടാകാമെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അതുകൊണ്ട് തന്നെ എല്ലാ കേസുകളിലും ‘അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ കസ്റ്റഡിയുമില്ല’ എന്ന നിലപാട് സ്വീകരിക്കാനാവില്ല.
അതേസമയം, ഒരാളെ യഥാർത്ഥത്തിൽ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, പിന്നീട് എപ്പോഴാണ് അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തിയതെന്നത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ അന്വേഷണ രേഖകളിൽ വ്യക്തമായി രേഖപ്പെടുത്തേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.
BNSS 179(1) എന്താണ് പറയുന്നത്?
ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട മറ്റൊരു പ്രധാന കാര്യം BNSS-ലെ 179(1) വകുപ്പാണ്. അന്വേഷണം നടത്തുന്ന പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന് കേസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വസ്തുതകൾ അറിയാമെന്ന് കരുതുന്ന വ്യക്തിയെ എഴുത്തുപരമായ ഉത്തരവിലൂടെ ഹാജരാക്കാൻ ഈ വകുപ്പ് അധികാരം നൽകുന്നു. ഇത് BNS 179 അല്ല; BNS കുറ്റങ്ങളും ശിക്ഷകളും സംബന്ധിച്ച നിയമമാണ്, അതേസമയം BNSS ക്രിമിനൽ നടപടിക്രമങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമമാണ്.
BNSS 179 പ്രകാരമുള്ള നോട്ടീസ് ലഭിച്ച വ്യക്തി ആവശ്യപ്പെട്ട പ്രകാരം ഹാജരാകണം. എന്നാൽ 15 വയസ്സിന് താഴെയുള്ള ആൺകുട്ടികൾ, 60 വയസ്സിന് മുകളിലുള്ള പുരുഷന്മാർ, സ്ത്രീകൾ, മാനസികമോ ശാരീരികമോ ആയ വൈകല്യമുള്ളവർ, ഗുരുതര അസുഖമുള്ളവർ എന്നിവരെ അവരുടെ താമസസ്ഥലത്തല്ലാതെ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് ഹാജരാകാൻ നിർബന്ധിക്കരുതെന്നും നിയമം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
അറസ്റ്റ് ചെയ്താൽ 24 മണിക്കൂർ നിർണായകം
അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തിയ സാഹചര്യത്തിൽ ഭരണഘടനയും BNSS-ഉം വ്യക്തമായ സംരക്ഷണം നൽകുന്നുണ്ട്. അറസ്റ്റിലായ ഒരാളെ സാധാരണയായി 24 മണിക്കൂറിൽ കൂടുതൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ അനുമതിയില്ലാതെ കസ്റ്റഡിയിൽ വയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല. യാത്രയ്ക്കാവശ്യമായ സമയം ഇതിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെടും. BNSS 58 ഇതു വ്യക്തമാക്കുന്നു.
അന്വേഷണം 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ പൂർത്തിയാക്കാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ തുടർ കസ്റ്റഡിക്ക് മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമാണ്. BNSS 187 അതിനുള്ള നടപടിക്രമം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
കസ്റ്റഡിയും അറസ്റ്റും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം നിർണായകം
ഹൈക്കോടതിയുടെ പുതിയ നിരീക്ഷണത്തിന്റെ പ്രധാന പ്രാധാന്യം ‘കസ്റ്റഡി’യും ‘ഔദ്യോഗിക അറസ്റ്റ്’യും ഒരേ കാര്യമല്ലെന്ന നിയമപരമായ സാഹചര്യത്തിലേക്കുള്ള ശ്രദ്ധയാണ്. അന്വേഷണത്തിനായി ഒരാളെ വിളിച്ചുവരുത്തി ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതും അയാളുടെ സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യം പൂർണമായും നിയന്ത്രിച്ച് കസ്റ്റഡിയിൽ വയ്ക്കുന്നതും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു വ്യക്തിയെ എപ്പോൾ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ മുമ്പാകെ ഹാജരാക്കി, എപ്പോൾ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തു, എപ്പോൾ അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തി തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമായി രേഖപ്പെടുത്തേണ്ടത് പ്രധാനമാണ്. ഇത്തരം രേഖകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് നിയമവിരുദ്ധ കസ്റ്റഡിയാണോ നിയമാനുസൃത നടപടിയാണോ എന്ന് പിന്നീട് കോടതി പരിശോധിക്കുക.
ഒരാൾക്ക് നിയമപരമായ സംരക്ഷണം ഇല്ലെന്നല്ല
ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധിയെ ‘അറസ്റ്റില്ലാതെ പൊലീസ് ആരെയും എത്രനേരവും കസ്റ്റഡിയിൽ വയ്ക്കാം’ എന്ന പൊതുവായ അനുമതിയായി കാണാനാവില്ല. മറിച്ച്, നിയമം അനുവദിക്കുന്ന പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ കസ്റ്റഡി സാധ്യമാണെങ്കിലും അതിനും നടപടിക്രമങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തലും നിയമപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങളും ബാധകമാണെന്നാണ് കോടതിയുടെ നിലപാട്.
ഇതേ വിഷയത്തിൽ കോടതി പ്രത്യേകമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്, അറസ്റ്റിന്റെ സമയവും കസ്റ്റഡിയിലെടുത്ത സമയവും കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തണം, അറസ്റ്റ് ചെയ്താൽ നിയമപ്രകാരമുള്ള സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ മജിസ്ട്രേറ്റിന് മുമ്പാകെ ഹാജരാക്കണം, അറസ്റ്റിന്റെ കാരണം വ്യക്തിയെ അറിയിക്കണം തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന നടപടികൾ പാലിക്കണമെന്നതാണ്.
ജാമ്യാപേക്ഷകളിലും നിർണായക നിരീക്ഷണം
അറസ്റ്റിലായിട്ട് 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കിയില്ലെന്ന വാദമുയർത്തിയ ജാമ്യാപേക്ഷകളാണ് ഹൈക്കോടതി പരിഗണിച്ചത്. തൃശൂർ സ്വദേശി ടി.വി. അനീഷിന്റെ ജാമ്യാപേക്ഷ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്ത സമയം കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയതിലെ വീഴ്ച കോടതി ഗൗരവമായി കണ്ടു. അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് ജാമ്യം അനുവദിച്ചു.
അതേസമയം, മലപ്പുറം സ്വദേശി മുജീബ് റഹ്മാൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റു പ്രതികളുടെ ജാമ്യാപേക്ഷകൾ കോടതി തള്ളി. കൊലപാതകക്കേസും ലഹരിക്കേസുകളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കേസുകളാണ് ഇവരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നത്.
അതിനാൽ, പുതിയ ഹൈക്കോടതി നിരീക്ഷണത്തിന്റെ സാരം ഇതാണ്: അന്വേഷണത്തിനിടെ ഔദ്യോഗിക അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്താത്ത കസ്റ്റഡി എല്ലാ സാഹചര്യത്തിലും നിയമവിരുദ്ധമല്ല; എന്നാൽ ഒരാളുടെ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം നിയന്ത്രിക്കുമ്പോൾ നിയമം നിർദേശിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങൾ മറികടക്കാനും പാടില്ല.